Nziyo dzeChinyakare
Nziyo dzinoera nedzechinyakare dzakachengetedzwa kubva kuvakuru nemadzitateguru, dzinotaura nhoroondo neupenyu hwechizvarwa cheZimbabwe.
ZVESE
Pahukama
Zvarinoreva: Pahukama / Ukama neKudyidzana kwavanhu
Kune vanhu vanokutarisa uchitambura, vokuseka.
Havasi vanhu vasingakuzivi. Havasi vanhu vasina kumbodya patafura yako kana kugoverana newe poto. Zita rako vanoriziva. Kwawakabva vanokuziva. Vanhu vaunoti baba, mai, mukoma, munin’ina kana hanzvadzi vanovaziva. Nhoroondo yemba yako yese vanoinzwa. Asi zvakadaro, kana nhamo nematambudziko zvavhara pamukova wako, mukati mavo mune chinotofara.
Rirori ronda riri pamwoyo pePahukama.
Izwi rekuti hukama rinoreva kusungana kwemweya neropa—sungano inoita kuti vanhu vave hama, vavakidzani, vafambidzani, vana vechisungo chimwe chete chehupenyu. Asi rwiyo urwu runopidigura shoko iri rirege kungova chivharo. Ko ukama hunokosha chii kana husina mutoro kana mutsa unouyapo? Mhuri chii kana nzara yemumwe ichiitwa musambo wekuseka? Chinosara munzanga chii apo kurwadziwa kwemumwe kunoitwa mukana wekupemberera kune mumwe?
Rwiyo urwu harukunyengedzi nekutaura kuti vanhu vanongoberekwa vaine tsitsi. Runovatarisa. Rwunoteerera kuseka kwavo kunobaya mwoyo. Runoona anouya apo patafura pane zvekudya, uye anonyangarika apo dambudziko rinowira pamusha.
Pano pane zvinorwadza zvikuru mukusawirirana uku: ukama hwaifanira kuita kuti kutambura kwehama kurege kutorwa sechinhu chemumwe munhu chete chisingakurebi. Asi pano tine vanhu vakagara nhaka yemazwi ekudyidzana, vachingotaura rurimi rwekuti tiri vamwe, asi vakarasa mutoro wose unofanira kutakurwa nemazwi iwayo.
Pahukama runobvunza mubvunzo unopinza uye unorwadza: zvimwe urombo hukuru panyika hahusi hwekushaya chekubata, asi kugezeswa maoko nevanhu vakakukomba—kuwana uine vanhu vakawanda asi pasina kana mumwe chete anonzwa kuti kurwadziwa kwako kurwadziwa kwavowo.
Mhanzi inochengetedza mubvunzo uyu uri mupenyu. Inzwi rekushaura nerekutsinhira anokisana nekutenderera pasina zororo mukati menhanho 48 dzedenderedzwa remutsindo. Inzwi rimwe rinopindura rimwe, rodzokera zvakare parakatangira. Ndiwo mutsindo wehukama chaihwo—mazwi akasunganidzwa, anorarama nekuti mumwe aripo—apo rondedzero yenziyo inobvunza kana vanhu vari kuruka sungano iyi vasina kukanganwa kuti sungano pachayo yakavakirwei.
Mutsindo unoziva chimwe chinhu icho vanhu vari munhoroondo vakanganwa: hatisi vanhu vakaparadzana. Nhamo huru ndeyekuti vanhu vanogona kurarama mukati medenderedzwa rekuyamurana vachizvibata sokunge hapana ane chikwereti chemumwe.
Kurekodhwa kwemhanzi iyi zviri mhenyu muRushinga muna 2025 kunouyisa kurwadza nekupopota kwose uku mukati mebira. Iyi haisi hurukuro yekudzidzisa tsika nemagariro zvakapfava. Chipupuriro nekusangana pachena neutsinye hwezuva nezuva hunogona kugara mumhuri, pakati pevavakidzani, uye mukati menzanga ichiri kuzviti yakabatana.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma, Magitare
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo
PAMITAMBO
Taungana
Zvarinoreva: Tasangana / Takaungana
Vanosvika padare raMambo vakasenga mutoro usingafaniri kutakurwa nemunhu ari oga.
Inherera. Upenyu hwavo hwakataridzwa nekushaikwa kwevabereki, nehurombo, nekusurukirwa kusingaperi, pamwe chete nerunyararo runorwadza runouya apo pasina munhu ane basa rekukubvunza kana wakambowana chekuseva.
Nekudaro vanouya pamwe chete.
Taungana.
Tasangana. Takaungana.
Asi kuungana uku hakusi kungopemberera chete. Ichichemo chisina rurimi rwekupemha kana kurova mupumburu. Vanouya pamberi paMambo kuti apukute misodzi yavo, avasimudze kubva muhurombo, uye ape mhinduro yekusurukirwa kwavo.
Mambo anovapa chimwe chinhu chisingayerwi nemari kana pfuma yemunyika.
Nzvimbo.
Upenyu hwekugara padare rake.
Kuti vadzore mutsa uyu, vanomupa chinhu chimwe chete icho urombo husina kukwanisa kuvatorera:
mhanzi.
Havadi kuitenga nemari. Havadi kugariswa nhaka yehupfumi kuti vave nayo. Havatsvagi minda, mombe, kana dura rakazara kuti vazogona kuipa. Mhanzi yakagara iri mukati mavo kare.
Sungano yobva yapindirwa.
Mambo anovapa pekugara nehupenyu, ivo vomupa hupenyu hwese hwemhanzi.
Zvaitanga sekuungana kwevana vakarasika zvinosanduka kuva kupana kunoshamisa kwazvo: kuchengetedzwa nekuwaniswa chouviri pamberi pechinhu chisina mutengo wenyama. Mhanzi yavo inova kutenda, inova chouviri, inova chitupa cheropa ravo, uye nzvimbo yekuti ndevedu.
Mune shungu mukati merondedzero iyi, nekuti dzimbahwe raMambo harigoni kudzosa zvakarasika kare. Harikwanisi kudzosa vabereki vakarembera maoko. Harikwanisi kudzima makore ekurara nenzara kana kusurukirwa. Asi rinokwanisa kuvapa panotsika tsoka dzavo zvisina kutya.
Zvichida ndosaka mufaro uri murwiyo urwu uchinzwikwa sechinhu chakarwirwa, kwete chimufarire-chiwere chisina kudzama.
Ava havasi vanhu vakakangamwa kutambura kwavo. Ndivo vanhu vakawana nzira yekuramba vachirarama shure kwenhamo iyoyo.
Kuungana uku nekudaro kune zvirevo zviviri panguva imwe chete. Vakaungana padare raMambo, asi vakazviunganidzawo zvakare ivo pachezvavo—vasingachisiri nherera dzakaparadzirwa nemhepo yenyika, asi vaongorori nevaridzi vemhanzi vane nzvimbo, vane chinangwa, uye vane chouviri chekugoverana.
Mbira, hosho nengoma zvinotora kuungana uku zvichibva pashoko remunhu mumwe chete zvichienda kune vazhinji, apo hwamanda negitare zvinotambanudza mutsindo kupfuura nhurikidzwa yechinyakare yedare. Mhedzisiro yacho imhanzi isiri yekungoshongedza dare rehumambo, asi inzwi revanhu vakazopedzisira vanzwikwa nenyika.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma, Hwamanda, Magitare
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo
ZVESE
Rukweza
Zvarinoreva: Rukweza — Chibereko chinopindura kusekwa
Vaimuseka apo aishanda.
Ipapo ndipo panotangira Rukweza.
Murimi anoyeuka mazuva emumunda apo basa raiva rake, kuseka kuchiita kwavo. Ndiye aitsikitsira pamavu, achikombamira ivhu. Ndiye aitsungirira mutoro wose neziya. Ndiye aipedza simba rake rose vamwe vachingomutarisa vakamira pamupendero wemunda.
Hapana akamubatsira.
Vaitoseka.
Asi munda hauseki.
Ivhu rine ndangariro yakadzama uye yakareba kudarika yevevanhu.
Murimi anoramba achienderera mberi kusvika rukweza rwadzvuka rwakamirira kukohwewa. Ipapo panobva pauya mhinduro—isiri gakava remashoko, isiri hurukuro yekurwisana, kana kutsiva kwakaipa.
Anoshevedza vanakomana nevanasikana vake:
Ndipei banga rangu.
Nguva iyi inotomboda kunyarara. Ndizvo zvinoipa simba guru kwazvo. Vaya vaishora basa vakapedza kutaura zvavaida kare. Murimi haachina basa rekukunda mashoko avo nemamwe mashoko. Munda watozvipindura pachake panzvimbo pake.
Zviyo zviripo.
Kushanda neziya kwatoonekwa pachena.
Basa riya ravaimboseka raburitsa chibereko chavasingagoni kupukuta nekuseka kwavo.
Iye zvino vana vashevedzwa. Ndipei banga rangu. Regai ndicheke ndikohwe.
Chiitiko ichi chinotakura chokwadi chechinyakare pamusoro pebasa: basa rakawanda rinoitwa murusurukiro. Vanhu vanoona goho vakanganwa musana waikombama zuva richipisa. Vanoona dura rizere vakanganwa nhamo yenzara yakarura pamberi pacho. Vanoyemura zvirimwa mushure mekunge vamboseka uya akazvidyara muvhu.
Rukweza runoramba kukanganwa ikoko.
Rukweza—zviyo zvedu zvekubikisa nekuerera—kubvira kare rwakakura zvikuru mune zvekudya netsika dzechiShona, uye kurima kwarwo basa rinoda ziya nesimba guru. Asi pano tsanga iyi haisi yekungorima chete. Yava humbowo husingarambiki.
Humbowo hwekuti akashanda.
Humbowo hwekuti ivo havana.
Humbowo hwekuti kusveeredza kazhinji ingori ruzha rwevanhu vakamira kunze kwemunda.
Apo banga rinozobuda, murimi haakumbiri vanhu ivavo mvumo yekuti akohwe munda wake.
Anokumbira vana vake.
Nekumwe kutaura, ramangwana ratomira padivi pake kare.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo
ZVESE
Garandichauya
Zvarinoreva: Mira, ndichadzoka
Mumwe munhu anoenda.
Munhu anosara anokumbirwa kuti arege kurega moto uchitsva.
Garandichauya runotakura kurwadza kwekuparadzaniswa nemigove—kuenda kure kwaiparadzanisa mhuri kumativi ese eSouthern Africa.
Chipikirwa chacho chiri nyore:
Mira.
Ndichadzoka.
Asi zvitsidzo zvinoshanduka kuva zvinhu zvisinganzwisisiki apo nguva nechinhambwe zvinozvitambanudza.
Mazwi embira anokisana anoita mativi maviri ekuparadzana uku: rimwe richienda, rimwe richisara, ose ari mukati medenderedzwa rimwe chete rinodzokororwa.
Rwiyo runopfava nekurwadza panguva imwe chete, nekuti tariro nekushaikwa zvigere panzvimbo imwe chete.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo
BIRA NEMHURI
Tiparadze Mhiko Yerufu
Zvarinoreva: Ngatiputse chibvumirano cherufu
Zvimwe zvitsidzo zvinoitwa nevapenyu.
Zvimwe zvinenge zvakatarwa nerufu pacharo.
Tiparadze Mhiko Yerufu runopinda munzvimbo iyoyo apo rufu runova chikwereti, mhiko, chinhu chinofanira kusangana nacho pachena pane kungorigamuchira zvakangonyarara.
Rwiyo urwu runogara munhare ine nhamo iyi apo vapenyu vanotaurirana nezvakasiiwa nerufu.
Mubvunzo hausi wekuchema chete.
Ndewekuti tozoramba tichirarama sei.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo
ZVESE
Vari Muberevere
Zvarinoreva: Vari musango / Vari kunze kwezvavanoziva
Kune vanhu vanozviwanikidza vari kure nemuganhu wemusha wavanoziva.
Sango rinogona kureva nzvimbo yechokwadi.
Rinogona kurevawo mugariro wekusava nekuchengetedzwa, kusava nechokwadi, kusava nemunhu ari pedyo anoziva nhoroondo yako.
Vari Muberevere runotarisa kuvanhu ivavo.
Vari kunze.
Vari kufamba.
Vari kurarama pasina akambovimbisa kuti kurarama kwacho kuchava nyore.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo
ZVESE
Ndotungegore
Zvarinoreva: Regai nditevere gore
Gore rinofamba kunyange tiri kana tisiri kugadzirira.
Mwaka inoshanduka.
Basa rinouya.
Mvura inononoka.
Goho rinomirira.
Ndotungegore runotevera kufamba uku kuburikidza nemhanzi pane kumanikidza mhedzisiro yakagadzikana.
Mutsindo wezviridzwa unosiya nzvimbo kuti varidzi vagare mukati medenderedzwa.
Hapana chinokurumidziswa.
Gore richasvika nenguva yaro pachari.
Zviridzwa zvacho
Mbira dzavadzimu, Hosho, Ngoma
Mutsindo weNduri
48 Nhanho dzeMutsindo